سیمای خشونت علیه زنان در شعر شاعران معاصر عراق و بررسی علل آن (مطالعه موردی: رصافی، زهاوی، سیاب و ملائکه)

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشتة مترجمی زبان عربی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول، ایمیل: mtsoushiant@gmail.com )

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. (ایمیل: salehi.payman@yahoo.com)

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی سیمای خشونت علیه زن در اشعار چهار شاعر معاصر عراق: رصافی، زهاوی، سیاب و ملائکه و دیدگاهشان نسبت به پدیدة خشونت علیه زن با استناد به دیوان‌ اشعار آنان و تکیه‌بر نقد فرهنگی و به‌کارگیری روش توصیفی ـ تحلیلی است. خشونت علیه زن پدیده‌ای تلخ‌ با سابقه‌ای طولانی و با ابعاد فیزیکی، روانی، جنسی، اجتماعی و اقتصادی است که هنوز هم در جوامع انسانی وجود دارد. نتایج پژوهش بیانگر این است که شاعران مزبور در اشعار خود انواع خشونت‌ علیه زن ازجمله محرومیت از حضور در اجتماع و بهره‌مندی از رشد علمی و فرهنگی، استفاده به‌عنوان کالایی جنسی، تحقیر، تهدید به طلاق و سرگردانی، بدرفتاری، تنبیه بدنی و سلب حق انتخاب همسر منعکس کرده‌اند. همچنین آنان از ابتذال زنان در اثر فشار فقر، نداشتن حامی، نبود نهادهای حمایتی و اجتماعی و ذبح ناجوانمردانة زنان و دختران به‌حکم سنت قبیله‌ای ننگ‌زدایی سخت متأثر شده‌اند و تربیت نسلی شریف، آزاده و شجاع را برای جامعه، مرهون بهره‌مندی زن از زندگی‌ شرافتمندانه دانسته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Violence against Women in the Poetry of Contemporary Iraqi Poets and its Causes (Case study: Rassafi, Zahavi, Siyab and Malaekeh)

نویسندگان [English]

  • Mostafa Travideh 1
  • Peyman Salehi 2
1 Arabic Language and Literature Department, Farabi Campus, Tehran University, Tehran, Iran. (Corresponding Author, email: mtsoushiant@gmail.com)
2 Arabic Language and Literature Department, Faculty of Literature and Humanities, Ilam University Ilam , Iran .( email: salehi.payman@yahoo.com)
چکیده [English]

The purpose of the present study was to investigate the concept of violence against women in the poems of four contemporary Iraqi poets including Rassafi, Zahawi, Siyab, Malaekehand and their point of views on the phenomenon of violence against women by referring to their poems based on cultural critique and applying the descriptive-analytical method. Violence against women is a bitter phenomenon with a long history, having physical, psychological, sexual, social and economic dimensions that still exist in human societies. The results of the study indicated that the poets had reflected different types of violence against women, such as denial of women participation in the community and their enjoyment of scientific and cultural development, using women as sexual goods, contempt, threats to divorce and wandering, maltreatment, physical punishment, and denying their right to choose a spouse. The poets had also been severely affected by sexual deviation of women caused by the pressure of poverty, the lack of support and social organizations, and unfair slaughter of women based on the tribe tradition of wiping out disgrace. These posts have considered that the education of a noble, free and brave generation for the community depends on women's enjoyment of an honorable life.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Violence against Woman
  • Iraq Contemporary poets
  • Rassafi
  • Zahavi
  • Siyab
  • Malaekeh

ـ قرآن کریم

ـ اطیمش، محسن. (1982). دیر الملاک، بغداد: دارالرشید للنشر.

ـ جابر، صالح محمد. (2012). العنف فی الشعر العراقی الحدیث مظاهره و تجلیاته، إطروحة الدکتوراه، قسم اللغة العربیة و آدابها،کلیة تربیة، جامعة بصرة.

ـ جوادی آملی، عبدالله. (1392). مفاتیح الحیاة. تحقیق و تنظیم محمدحسین فلاح زاده، یدالله مقدسی، سید کمال‌الدین عمادی، محمود لطیفی و جعفر آریانی، چاپ یک‌صد و چهل ‌و سه، قم: نشر إسراء.

ـ دیلمی، حسن بن علی بن محمد. (1412 ق). إرشاد القلوب إلی الصواب، قم: انتشارات شریف رضی.

ـ رشید، اسماء جمیل، حمود، علی طاهر، عطوان، محمد، رضا، محمد و صبحی، صباح. (2012). المنظور الثقافی للعنف ضدالمرأة فی العراق، دراسة میدانیة، بغداد: مرکز دارالسلام للطباعة.

ـ رصافی، معروف. (1959). دیوان رصافی، مجلد 1، طبعة 6، مصر: المکتبة التجاریة الکبری.

ـ زارعی، شیما. (1388). گزارشی از نشست نقدوبررسی کتاب «زن و زبان» در شهر کتاب، وب‌سایت: www.bookcity.co.ir.

ـ زهاوی، جمیل صدقی. (1924). دیوان زهاوی، مصر: المطبعة العربیة.

ـ سیاب، بدر شاکر. (2000). الأعمال الشعریة الکاملة، بغداد: دارالحریة للطباعة.

ـ سلیم، صیفور. (2011). الأمثال الشعبیة کخلفیة للعنف فی المجتمع الجزائری دراسة تحلیلیة، فعالیات الملتقى الوطنی حول دور التربیة فی الحد من ظاهرة العنف جامعة الجزائر، العدد 4، 79 ـ 89.

ـ صدوق، محمد بن علی بن بابویه قمی. (1413 ق). من لا یحضره الفقیه، جلد 4، تصحیح علی‌اکبر غفاری، چاپ سوم، قم: مؤسسه انتشارات اسلامی.

ـ صالح، فرح غانم. (2008). المرأة فی شعر سیاب، بغداد: دارالشؤون الثقافیة.

ـ طبانة، بدوی. (1974). أدب المرأة العراقیة فی القرن العشرین، بیروت: دارالثقافة.

ـ عزالدین، یوسف. (1960). الشعر العراقی الحدیث و اثر التیارات السیاسیة و الإجتماعیة فیه، بغداد: مطبعة سعد.

ـ غذامی، عبدالله. (2000). المرأة و اللغة، طبعة 3، بیروت: المرکز الثقافی العربی.

ـ لوین، لیا. پرسش و پاسخ دربارة حقوق بشر، ترجمة محمدجعفر پوینده. (1377). چاپ دوم، تهران: قطره.

ـ فاخوری، حنا. (1951). تاریخ ادبیات زبان عربی، ترجمة عبدالمحمد آیتی(1378)، چاپ چهارم، تهران: توس.

ـ قرائتی، محسن. (1396). قرآن کریم، ترجمه و تفسیر، چاپ سوم، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

ـ مطهری، مرتضی. (1353). مسئله حجاب، تهران: نشریه انجمن اسلامی پزشکان.

ـ ملائکة، نازک. (2003). الأعمال الشعریة الکاملة، مجلد 2، القاهرة: المجلس الأعلی للثقافة.

ـ ملائکة، نازک. (1981). دیوان، مجلد 1، طبعة 3، بیروت: دارالعودة.