نگاه جامعه‌شناختی به اشعار فروغ فرخزاد

نوع مقاله: مقاله اصلی

نویسندگان

دانشگاه ارومیه، گروه زبان و ادبیات فارسی، ارومیه، ایران.

چکیده

جامعه‌شناسی ادبیات، از نگرش‌های نوین به ادبیات است که می­کوشد تفسیری علمی و عملی از آثار ادبی ارائه نماید به گونه‌ای که بتوان از آنها به مثابۀ انعکاسی از واقعیات جامعه در حل مسائل و حتی بحران‌های اجتماعی بهره برد؛ توجه به مسائل اجتماعی با انقلاب مشروطیت  به عنوان یکی از مؤلفه ­های شعری  مطرح شد و در شعر نو، توسط نیما و طرفدارانش به اوج رسید و در جریان «سمبولیسم اجتماعی» ادامه یافت. فروغ فرخزاد یکی از شاعران برجستۀ این جریان است که  در دورۀ دوم شاعری توجه ویژه­ای به شعر اجتماعی نشان داده است. این پژوهش با هدف بررسی جامعه­ شناسی اشعار فرخزاد، کوشیده به شیوۀ تحلیلی – توصیفی دیدگاه جامعه­ شناختی او را نسبت به مسائل اجتماعی بررسی کند. نتایج تحقیق نشان داد: فرخزاد در شعرهای اجتماعی خود در برابر  مقوله­ های اجتماعی عصرش واکنش نشان داده و به عنوان یک منتقد توانست نابرابری­ های اجتماعی،تضادها،تباهی­ ها، استبداد، فقر و بی ­عدالتی و ... را با نمادگرایی و طنزپردازی به بیانی طبیعی و تأثیرگذار بیان کند و تصویری واضح و واقعی از جامعة عصر پهلوی دوم ارائه نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Sociological look To the Poems of Forough Farrokhzad

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Modarasi
  • Zahra Noori
Urumieh University, Department of Persian Language and Literature, Urumieh, Iran.
چکیده [English]

Sociology of literature is a new perspective to literature that tries to present scientific and practical interpretation of literary works so it can benefit them as a reflection of realties of the society in solving social problems and even the social crisis. Considering the social issues as a poetic factor was introduced with the Constitutional Revolution (Mashrotiyat) and by Nima and his followers pomes reached to a climax and was continued in contemparay "social symbolism". Forough Farrokhzad was one of the prominent poet of this current who payed especial attention to social issues in her second part of her works. This study tried to sociologically analyze Forough Farrokhzad poem by applying analytic –descriptive approach. The results indicated that Forough Farrokhzad in her social poems reacted to her era social issues and as a critic was able to express the social inequalities, conflicts corruptions, despotism, poverty, injustice with symbolism and irony in natural and impressive way and implicated a vivid and clear picture from second Pahlavi's society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sociological
  • Foroghe Farokhzad
  • poems

- قرآن کریم

- اسماعیلی،امیر، صدرات، ابوالقاسم (1380) جاودانة فروغ فرخزاد، تهران: انتشارات مرجان.

- آرین پور،یحیی(1382) از نیما تا روزگار ما(ج3)،چ هشتم، تهران: انتشارات زوار.

- براهنی، رضا (1371) طلا در مس ( در شعر و شاعری)،تهران: ناشر: نویسنده

- تادیه، ژان- ایو. جامعه­شناسی ادبیات و بنیان­گذاران آن، ترجمة محمد جعفر پوینده ( 1377). درآمدی بر جامعه شناسی - ادبیات، تهران: انتشارات نقش جهان

- ترابی، علی­اکبر(1376) جامعه شناسی ادبیات فارسی،چ اول،تهران: انتشارات فروغ آزادی.

- جلالی، بهروز (1376) در غروبی ابدی(زندگی نامه، مجموعة آثار منثور، مصاحبه ها و نامه های فروغ فرخزاد)،تهران: انتشارات مروارید.

- جلالی، بهروز (1372) جاودانه­زیستن­دراوج ماندن(دربارة فروغ فرخزاد)،تهران:انتشارات مروارید.

- حاتمی،حافظ، نصراصفهانی،محمدرضا،باباصفری،علی اصغر(1388)رویکرد اجتماعی شعر ادیب الممالک فراهانی،مجلۀ جستارهای ادبی، ش 164:161ـ 193

- حسین­پورجافی،علی(1387)جریان­های­شعری­معاصرفارسی­ازکودتا(1332)تاانقلاب(1357)، تهران:  انتشارات امیرکبیر.

- حقوقی، محمد (1383) شعر زمان ما(4)فروغ فرخزاد،تهران: انتشارات نگاه

- دستغیب، عبدالعلی(1373) نگاهی به اخوان، تهران: انتشارات مروارید.

- دستغیب، عبدالعلی (1371) گرایش­های متضاد در ادبیات معاصر ایران، تهران: انتشارات خنیا

- روزبه، محمدرضا(1383) شرح، تحلیل و تفسیر شعر نو فارسی، تهران: انتشارات حروفیه.

- زرقانی،مهدی(1391) چشم­انداز شعر معاصرفارسی، تهران: نشر ثالث

- زرین­کوب، عبدالحسین(1388)آشنایی با نقد ادبی، تهران: انتشارات سخن

- سلیم، غلامرضا (1377) جامعه­شناسی ادبیات، تهران:  انتشارات توس.

- شفعیی­کدکنی، محمدرضا(1391) تازیانه­های سلوک، تهران: انتشارات آگاه.

- شفعیی­کدکنی، محمدرضا (1383) ادوار شعر فارسی (از مشروطیت تا سقوط سلطنت)، چ پنجم،تهران: انتشارات سخن.

- شفعیی­کدکنی، محمدرضا (1374) مفلس کیمیا فروش،نقد و تحلیل شعر انوری،چ دوم، تهران: انتشارات سخن.

- شفعیی­کدکنی، محمدرضا (1386) زمینۀ اجتماعی شعر فارسی، تهران: انتشارات اختران و زمانه

- شمیسا، سیروس (1372) نگاهی به فروغ،چ اول،تهران: انتشارات مروارید.

- شهیدی، سید جعفر(1365) شعر و اثر آن در اجتماع، فصلنامۀ رشد ادب فارسی، سال دوم، ش 2 صص 6ـ10

- طاهباز، سیروس(1376) زنی تنها (دربارة فروغ فرخزاد)، تهران: انتشارات زریاب.

- فرخزاد،فروغ (1383) با مقدمه شجاع­الدین شفا، تهران: مؤسسۀ مرزفکر.

- فرسار، احمد(1377) جامعه­شناسی:اصول،مبانی و نظریه پردازان، تهران: نشر اوحدی.

- کلیا شتورینا،ور، ا.ب شعر نو در ایران، ترجمه همایونتاج طباطبایی(1380). تهران: انتشارات نگاه.

- کراچی،روح­انگیز(1383) فروغ فرخزاد(همراه با کتاب­شناسی)،تهران: انتشارات داستان سرا.

- گلدمن، لوسین. جامعه­شناسی ادبیات( دفاع از جامعه شناسی رمان)، ترجمه محمد جعفر پوینده( 1371). تهران، نشر هوش و ابتکار.

- لوونتال،لئو. جامعه­شناسی ادبیات، ترجمۀ محمدرضا شادرو(1381). مجلۀ جامعه­شناسی ایران، دورۀ چهارم، ش 1: 117 ـ136

- محسنی،منوچهر، کوثری، مسعود(1378) وضعیت تحقیقات اجتماعی ـ فرهنگی در ایران،تهران: انتشارات رسانش

- مختاری، محمد (1372) انسان در شعر معاصر، تهران: انتشارات توس

- ولک، رنه. تاریخ نقد جدید (ج 4،ب 1) ،ترجمة سعید ارباب شیروانی( 1377). تهران، انتشارات نیلوفر.